काठमाडौं । रुस र युक्रेनका वार्ताकारहरू चार वर्षदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप बुधबार अबुधाबीमा भेला हुन लागेका छन् । सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको यो द्वन्द्व दोस्रो विश्वयुद्धपछिको युरोपकै सबैभन्दा घातक युद्धका रूपमा लिइँदै आएको छ । तर, यसलाई अन्त्य गर्ने उद्देश्यले भएका धेरै चरणका कूटनीतिक प्रयास अहिलेसम्म सफल हुन सकेका छैनन् ।

वार्ताको तयारी भइरहेका बेला रुसले युक्रेनको ऊर्जा संरचनामाथि ठूलो ड्रोन र मिसाइल आक्रमण गरेको घटनाले अबुधाबीमा हुने छलफलको वातावरणलाई गम्भीर बनाएको छ । ती आक्रमणका कारण शून्य डिग्रीभन्दा तलको तापक्रममा युक्रेनका धेरै क्षेत्रमा बिजुली र तताउने सेवा अवरुद्ध भएको छ, जसले वार्ताबाट ठोस प्रगति हुने सम्भावनालाई छायामा पार्ने खतरा उत्पन्न गरेको छ ।

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले मंगलबार रुसका यस्ता आक्रमणले मस्कोको सोच परिवर्तन नभएको पुष्टि हुने बताएका छन् । उनले रुसले अझै पनि युद्ध र युक्रेनको विनाशमै जोड दिइरहेको र कूटनीतिलाई गम्भीर रूपमा नलिइरहेको टिप्पणी गरेका छन् । साथै, वार्ता टोलीको काम सोहीअनुसार समायोजन गरिने संकेत पनि उनले दिएका छन् ।

वार्ताको मुख्य विवादास्पद विषय पूर्वी युक्रेनका भूभागहरूको दीर्घकालीन भविष्य हो । मस्कोले कुनै पनि सम्झौताका पूर्वसर्तका रूपमा युक्रेनी सेनाले डोनबास क्षेत्रका भारी किल्लाबन्द सहरसहितका इलाकाबाट फिर्ता हुनुपर्ने माग गर्दै आएको छ । साथै, आक्रमणमार्फत कब्जा गरिएका भूभागहरू रुसकै हुन् भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पनि उसले खोजिरहेको छ ।

यसको विपरीत, किएभले फ्रन्टलाइनमै द्वन्द्व रोक्नुपर्ने अडान लिएको छ र सेनाको एकपक्षीय फिर्तालाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । बुधबार र बिहीबारका लागि तय गरिएको वार्ता गत सप्ताहन्तमा स्थगित गरिएको थियो, जसलाई क्रेमलिनले तीन पक्षबीचको समय व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयसँग जोडेको थियो ।

युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व सुरक्षा परिषद्का प्रमुख रुस्तम उमरोभले गर्नेछन् । उनलाई सहकर्मीहरूले कुशल र अप्रत्याशित रणनीति अपनाउने वार्ताकारका रूपमा लिने गरेका छन् । रुसतर्फबाट सैन्य गुप्तचर प्रमुख इगोर कोस्त्युकोभ शीर्ष वार्ताकारका रूपमा सहभागी हुनेछन्, जसलाई युक्रेन आक्रमणमा भूमिकाका कारण पश्चिमी मुलुकहरूले प्रतिबन्ध लगाएका छन् ।

गत महिना अबुधाबीमै भएको अघिल्लो चरणको वार्तामा अमेरिकी टोलीको नेतृत्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका दूत स्टिभ विटकफले गरेका थिए ।

रुसले युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग नियन्त्रणमा लिइसकेको छ र वार्ता असफल भएमा डोनेट्स्क क्षेत्रको बाँकी भाग पनि कब्जा गर्ने चेतावनी दिएको छ । युक्रेनले भने मस्कोलाई प्रोत्साहित गर्ने र भविष्यमा पुनः आक्रमण रोक्न असफल हुने कुनै पनि सम्झौतामा हस्ताक्षर नगर्ने स्पष्ट पारेको छ । किएभले अझै पनि डोनेट्स्क क्षेत्रको करिब पाँचौँ भागमा नियन्त्रण कायम राखिरहेको छ ।

एएफपीको विश्लेषणअनुसार रुसको हालको प्रगतिका दरमा बाँकी भूभाग कब्जा गर्न मस्कोको सेनालाई थप करिब १८ महिना लाग्न सक्छ । तर, युक्रेनी नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा कडा रूपमा सुदृढ सहरी केन्द्रहरू रहेका छन् । रुसले लुगान्स्क, खेरसन र जापोरिझिया क्षेत्रहरू पनि आफ्नै भएको दाबी गर्दै आएको छ ।

जनमत सर्वेक्षणहरूले युक्रेनी जनताको बहुमत शान्तिको बदलामा भूभाग हस्तान्तरण गर्ने सम्झौताविरुद्धमा रहेको देखाएका छन् । धेरै नागरिकले आफ्ना सैनिकहरूले वर्षौंदेखि जोगाउँदै आएका भूभाग त्याग्ने कल्पनालाई अस्वीकार्य मानिरहेका छन् ।

युद्धको मैदानमा रुसले ठूलो मानवीय क्षतिका बाबजुद दबाब कायम राख्दै आएको छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले पश्चिमी समर्थकहरूलाई हतियार आपूर्ति बढाउन र क्रेमलिनमाथि आर्थिक तथा राजनीतिक दबाब तीव्र बनाउन आग्रह गर्दै आएका छन् ।

यस वर्ष भएका आक्रमणहरूले किएभको ऊर्जा संरचनामा गम्भीर क्षति पुर्‍याउँदा लाखौँ मानिस बिजुली र तताउने सेवाबाट वञ्चित भएका छन् ।

गत महिना अबुधाबीमा अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको पहिलो चरणको वार्तापछि पनि धेरै युक्रेनी नागरिक मस्कोसँग ठोस सम्झौता हुनेमा शंकामा छन् । किएभका बासिन्दा पेट्रोले भने, “हामीले सबैभन्दा खराबका लागि तयार रहनुपर्छ र सबैभन्दा राम्रोको आशा गर्नुपर्छ ।”